12.1 जगणं कॅक्टसचं - Class 10 - Aksharbharati

Author’s Name: वसंत शिरवाडकर

Bilingual Summary (सारांश)

मराठी:‘जगणं कॅक्टसचं’ या लेखात वाळवंटी प्रदेशातील कॅक्टस या वनस्पतीचे जीवन, वैशिष्ट्ये आणि उपयुक्तता सांगितली आहे. वाळवंटात पाण्याचा दुष्काळ असतानाही कॅक्टस अगदी थोड्या पाण्यावर तग धरून राहतो. त्याच्या खोडात पाणी साठवण्याची रचना असते, पाने नसल्यामुळे पाण्याचा अपव्यय होत नाही आणि काट्यांमुळे तो प्राण्यांपासून सुरक्षित राहतो. काही जातींचे कॅक्टस अगदी छोटे असतात, तर सगवारो कॅक्टस ५० फूट उंच वाढतो आणि २०० वर्षे जगतो. अमेरिकन रेड इंडियन लोकांनी तहान भागवण्यासाठी आणि फळांकरिता कॅक्टसचा उपयोग केला. वाळवंटी जीवनातील हा चमत्कार खरोखरच निसर्गाची अद्भुत निर्मिती आहे.

English:The essay Jagan Cactuscha describes the life, features, and usefulness of the cactus found in deserts. Despite scarcity of water, cacti survive by storing water in their stems, having no leaves to prevent water loss, and using thorns for protection. Some species are very small, while the Saguaro cactus grows up to 50 feet tall and lives for 200 years. Native American tribes used cacti for quenching thirst and as a source of fruits. The cactus, a miracle of desert life, is truly an extraordinary creation of nature.

Bilingual Theme / Central Idea (मध्यवर्ती कल्पना)

मराठी:कॅक्टस ही वनस्पती निसर्गातील जिद्दीपणा, सहनशीलता आणि तग धरून राहण्याची क्षमता याचे प्रतीक आहे.

English:The central idea is that the cactus symbolizes resilience, endurance, and adaptability in nature.

पाठातील महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points for Revision)

1. वाळवंटी प्रदेशात कॅक्टस ही प्रमुख वनस्पती आहे.

2. पाणी साठवण्याची व काट्यांची रचना ही त्याची वैशिष्ट्ये आहेत.

3. सगवारो कॅक्टस ५० फूट उंच वाढतो आणि २०० वर्षे जगतो.

4. कॅक्टस फुले व फळे देतो, जी उपयोगी असतात.

5. रेड इंडियन लोकांनी कॅक्टसचा तहान भागवण्यासाठी वापर केला.

Bilingual Character Sketch (पात्रांचे स्वभावचित्रण)

कॅक्टस (प्रतीकात्मक):

• मराठी: काटेरी, सहनशील, तग धरणारा, जीवनासाठी जिद्द दाखवणारा.

• English: Thorny, enduring, resilient, a symbol of determination for survival.

सगवारो कॅक्टस:

• मराठी: राजासारखा विशाल, उंच व दीर्घायुषी.

• English: Majestic like a king, tall and long-living.

Glossary (शब्दार्थ)

True or False (चूक की बरोबर) with Reasons

1. विधान: कॅक्टस पाण्याशिवाय जगतो.

   उत्तर: चूक. कारण तो थोड्या पाण्यावर तग धरतो, पण पाणी आवश्यक असते.

   
   

2. विधान: सगवारो कॅक्टस २०० वर्षे जगतो.

   उत्तर: बरोबर. कारण त्याचे दीर्घायुष्य आहे.

   
   

3. विधान: कॅक्टसच्या अंगावर काटे नसतात.

   उत्तर: चूक. कारण काटे हेच त्याचे मुख्य संरक्षण आहे.

   
   

4. विधान: रेड इंडियन लोकांनी कॅक्टसचे फळ खाल्ले.

   उत्तर: बरोबर. कारण फळे चवीला गोड होती.

   
   

5. विधान: कॅक्टस वाळवंटातील जीवनाचा चमत्कार आहे.

   उत्तर: बरोबर. कारण तो कठोर परिस्थितीतही जगतो.

Personal Opinion (स्वमत)

प्रश्न १: कॅक्टस तुम्हाला कसा वाटतो?

उत्तर:Paragraph 1: ‘जगणं कॅक्टसचं’ या लेखात कॅक्टसचे वर्णन आहे.Paragraph 2: मला कॅक्टस सहनशीलतेचे प्रतीक वाटते, जो कठीण परिस्थितीतही तग धरतो.

महत्त्वाचे शब्द: कॅक्टस, सहनशीलता, प्रतीक, तग धरणे, परिस्थिती.

प्रश्न २: कॅक्टसच्या काट्यांचे महत्त्व काय आहे?

उत्तर:Paragraph 1: या लेखात काट्यांचे वर्णन केले आहे.Paragraph 2: काटे झाडाचे संरक्षण करतात आणि पाण्याचा अपव्यय रोखतात.

महत्त्वाचे शब्द: काटे, संरक्षण, पाणी, अपव्यय, महत्त्व.

प्रश्न ३: कॅक्टसचे आयुष्य तुम्हाला काय शिकवते?

उत्तर:Paragraph 1: सगवारो कॅक्टस २०० वर्षे जगतो, हे लेखात सांगितले आहे.Paragraph 2: त्यातून शिकायला मिळते की संयम, जिद्द आणि सहनशीलतेने आयुष्य सुंदर करता येते.

महत्त्वाचे शब्द: कॅक्टस, आयुष्य, संयम, जिद्द, सहनशीलता.

प्रश्न ४: हा लेख विद्यार्थ्यांसाठी कसा प्रेरणादायी आहे?

उत्तर:Paragraph 1: वसंत शिरवाडकर यांचा हा लेख निसर्गाविषयी माहिती देणारा आहे.Paragraph 2: तो विद्यार्थ्यांना जिद्द, सहनशीलता आणि पर्यावरणाची जाणीव शिकवतो.

महत्त्वाचे शब्द: लेख, विद्यार्थी, प्रेरणा, जिद्द, पर्यावरण.

प्रश्न ५: ‘पाणी हेच जीवन’ या विचाराशी तुम्ही सहमत आहात का?

उत्तर:Paragraph 1: या लेखात पाण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.Paragraph 2: पाणी नसल्यास जीवन शक्य नाही, त्यामुळे हा विचार सत्य आहे.

महत्त्वाचे शब्द: पाणी, जीवन, महत्त्व, सत्य, सहमती.

मागील बोर्ड परीक्षेत आलेले प्रश्न (Previous Years' Board Questions)

प्रश्न १: ‘कॅक्टस वाळवंटातील जीवनाचा चमत्कार आहे’ – या विचाराचे स्पष्टीकरण द्या.

उत्तर:Paragraph 1: ‘जगणं कॅक्टसचं’ या लेखात वाळवंटातील कॅक्टसचे वर्णन आहे.Paragraph 2: काटेरी असूनही तो तग धरतो आणि जीवन टिकवतो, म्हणून तो चमत्कार आहे.

प्रश्न २: ‘पाणी हेच जीवन’ – या विचाराची उपयुक्तता स्पष्ट करा.

उत्तर:Paragraph 1: या लेखात पाण्याच्या महत्त्वावर भर दिला आहे.Paragraph 2: पाणी नसल्यास जीवन शक्य नाही, त्यामुळे हा विचार खऱ्या अर्थाने उपयुक्त आहे.

About BhashaLab

BhashaLab is a dynamic platform dedicated to the exploration and mastery of languages - operating both online and offline. Aligned with the National Education Policy (NEP) 2020 and the National Credit Framework (NCrF), we offer language education that emphasizes measurable learning outcomes and recognized, transferable credits.

We offer:

1. NEP alligned offline language courses for degree colleges - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

2. NEP alligned offline language courses for schools - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

3. Std VIII, IX and X - English and Sanskrit Curriculum Tuitions - All boards

4. International English Olympiad Tuitions - All classes

5. Basic and Advanced English Grammar - Offline and Online - Class 3 and above

6. English Communication Skills for working professionals, adults and students - Offline and Online

Contact: +91 86577 20901, +91 97021 12044

Mail: info@bhashalab.com

Website: www.bhashalab.com

Found any mistakes or suggestions? Click here to send us your feedback!