5. घाटात घाट वरंधाघाट - Ghatata ghata varandhaghata - Class 8 - Sugambharati 2

Lesson Type: Prose (पाठ)

Lesson Number: ५

Lesson Title: घाटात घाट वरंधाघाट

Author's Name: महेश तेंडुलकर

Bilingual Summary (सारांश)

मराठी:'घाटात घाट वरंधाघाट' हा लेखक महेश तेंडुलकर यांनी लिहिलेला एक प्रवासवर्णनपर पाठ आहे. यात लेखक पुण्याहून महाडकडे जाताना लागणाऱ्या वरंधा घाटाच्या पावसाळ्यातील अनुभवांचे वर्णन करतात. दोन चाकी वाहनावरून पावसात भिजत प्रवास करण्याची मजा, घाटातील रौद्र-सुंदर निसर्ग, रोरावत येणारे धबधबे आणि हिरवीगार दरी यांचे विहंगम दृश्य ते शब्दबद्ध करतात. या प्रवासात श्री वाघजाई मंदिराजवळच्या टपऱ्यांमध्ये गरमागरम कांदाभजी, बटाटेवडा आणि वाफाळलेल्या चहाचा आस्वाद घेण्याचा आनंद ते सांगतात. पुढे, 'कावळ्या किल्ला' या ठिकाणी केलेल्या थरारक ट्रेकचा अनुभव आणि त्यातून दिसणारे निसर्गाचे सुंदर रूप यांचेही वर्णन या पाठात आले आहे.

English:'Ghatat Ghat Varandhaghat' is a travelogue by author Mahesh Tendulkar. In this, the author describes his experiences in Varandha Ghat during the monsoon while traveling from Pune to Mahad. He captures the joy of traveling on a two-wheeler while getting drenched in the rain, and the panoramic views of the ghat's wild and beautiful nature, roaring waterfalls, and green valleys. He shares the delight of savoring hot onion bhajis, potato vadas, and steaming tea at the small stalls near the Shri Vaghjai temple. The lesson also describes the thrilling experience of trekking to 'Kavlya Fort' and the beautiful views of nature from there.

Bilingual Theme / Central Idea (मध्यवर्ती कल्पना)

मराठी: पावसाळ्यामध्ये सह्याद्रीच्या वरंधा घाटाचे मनमोहक आणि रौद्र रूप अनुभवताना येणारा आनंद आणि थरार वाचकांपर्यंत पोहोचवणे, ही या पाठाची मध्यवर्ती कल्पना आहे. निसर्गाचे सौंदर्य, स्थानिक खाद्यसंस्कृती आणि ट्रेकिंगचा अनुभव यांची सांगड घालून वरंधा घाटाच्या भटकंतीचे एक आकर्षक आणि माहितीपूर्ण वर्णन करणे, हा लेखकाचा मुख्य उद्देश आहे.

English: The central idea of this lesson is to convey to the readers the joy and thrill experienced while witnessing the enchanting and formidable beauty of Varandha Ghat in the Sahyadris during the monsoon. The author's main objective is to provide an engaging and informative description of the journey through Varandha Ghat by combining the beauty of nature, local food culture, and the trekking experience.

पाठातील महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points for Revision):

• पुण्याहून महाडकडे जाताना वरंधा घाट लागतो.

• पावसाळ्यात घाटाचे दृश्य धबधबे, हिरवे रान, ढगाळलेले डोंगर यांनी विहंगम असते.

• श्री वाघजाई मंदिराजवळच्या टपऱ्या गरमागरम कांदाभजी, बटाटेवडा आणि चहासाठी प्रसिद्ध आहेत.

• वरंधा घाटात धाडसी भटक्यांसाठी 'कावळ्या किल्ला' नावाचा ट्रेकिंग पॉईंट आहे.

• पावसाळ्यातील हा प्रवास एकाच वेळी आनंददायी आणि थरारक असतो.

Glossary (शब्दार्थ)

True or False (चूक की बरोबर) with Reasons

विधान १: लेखकाने वरंधा घाटाचा प्रवास बंदिस्त गाडीतून केला.

• उत्तर: चूक. कारण, लेखकाच्या मते बंदिस्त गाडीपेक्षा "जास्त दोन चाकीवर अंग भिजवत करण्यात" मजा असते.

  
  

विधान २: वरंधा घाटात श्री वाघजाई मातेचे मंदिर आहे.

• उत्तर: बरोबर. कारण, पाठात "श्री वाघजाईच्या सोबतीने उभारलेल्या टपऱ्यांमधून" असा उल्लेख आहे.

  
  

विधान ३: कावळ्या किल्ला फोडूनच वरंधा घाटाचा शेवटचा टप्पा तयार केला आहे.

• उत्तर: बरोबर. कारण, पाठात स्पष्ट म्हटले आहे की, "तो फोडूनच वरंधा घाटाचा शेवटचा टप्पा तयार केला आहे."

  
  

विधान ४: कावळ्या किल्ल्यावर जाण्याचा मार्ग खूप रुंद आणि सोपा आहे.

• उत्तर: चूक. कारण, तो मार्ग "अरूंद पायवाटेने कारवीच्या झाडीतून हृदयाची धडधड वाढवणारा ट्रेक" आहे.

  
  

विधान ५: लेखकाच्या मते, वरंधा घाटातील टपऱ्या थंडगार सरबतासाठी प्रसिद्ध आहेत.

• उत्तर: चूक. कारण, त्या टपऱ्या "भजी-वडे-चहा असा चमचमीत मेनू" साठी प्रसिद्ध आहेत.

Personal Opinion (स्वमत):

प्रश्न १: 'घाटात घाट वरंधा घाट, बाकी सब घाटीयाँ!' या वाक्यातून लेखकाला काय सुचवायचे आहे, ते स्पष्ट करा.

• उत्तर: 'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात लेखक महेश तेंडुलकर यांनी हे वाक्य वापरून वरंधा घाटाचे श्रेष्ठत्व आणि त्याचे अद्वितीय सौंदर्य व्यक्त केले आहे. यातून ते सांगतात की, इतर घाट हे केवळ घाट आहेत, पण खरा पाहण्यासारखा घाट म्हणजे वरंधा घाटच आहे.

  लेखकाला असे सुचवायचे आहे की, वरंधा घाटात निसर्गाची जी विविध आणि रौद्र-सुंदर रूपे अनुभवायला मिळतात, ती इतरत्र दुर्मिळ आहेत. पाण्यावर झुकलेली हिरवीगार झाडी, रोरावत कोसळणारे धबधबे, ढगांनी भरलेले डोंगर आणि दगडांवरून खळाळत वाहणारे पाणी, हे सर्व एकत्रित दृश्य वरंधा घाटाला इतर घाटांपेक्षा वेगळे आणि खास बनवते.  या घाटाचा अनुभव इतका विलक्षण आहे की, त्याच्यापुढे इतर सर्व घाट सामान्य वाटतात.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: श्रेष्ठत्व, अद्वितीय, विहंगम दृश्य, रौद्र-सुंदर, निसर्गानुभव, वेगळेपण.

  
  

प्रश्न २: पावसाळ्यात भटकंती करण्याचे फायदे-तोटे तुमच्या शब्दांत लिहा.

• उत्तर: 'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात लेखक महेश तेंडुलकर यांनी पावसाळ्यातील भटकंतीचा सुंदर अनुभव वर्णन केला आहे. या अनुभवावरून पावसाळी भटकंतीचे काही फायदे आणि तोटेही लक्षात येतात.

  पावसाळ्यात भटकंती करण्याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे निसर्गाचे ताजे, टवटवीत आणि हिरवेगार रूप पाहता येते. सर्वत्र धबधबे वाहत असतात, हवामान आल्हाददायक असते आणि गरमागरम खाण्याचा आनंद घेता येतो.  मात्र, याचे काही तोटेही आहेत. पावसामुळे रस्ते निसरडे आणि धोकादायक बनू शकतात. ट्रेकिंगच्या वाटा चिखलाने भरलेल्या आणि निसरड्या होतात, ज्यामुळे पाय घसरण्याचा धोका असतो.  सतत पावसात भिजल्यामुळे आजारी पडण्याची शक्यता असते. त्यामुळे, पावसाळी भटकंती आनंददायी असली तरी, ती पुरेशी काळजी घेऊनच करावी.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: फायदे-तोटे, निसर्गसौंदर्य, आल्हाददायक, धोका, सुरक्षितता, निसरडे रस्ते.

  
  

प्रश्न ३: 'पाण्याला जीवन का म्हणतात? ते इथं आल्यावर कळतं,' या लेखकाच्या विधानाशी तुम्ही सहमत आहात का? सकारण स्पष्ट करा.

• उत्तर:'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठातील हे विधान कावळ्या किल्ल्यावरील पाण्याच्या टाक्यांच्या संदर्भात आले आहे.  मी या विधानाशी पूर्णपणे सहमत आहे, कारण ते पाण्याचे जीवनावश्यक महत्त्व अधोरेखित करते.

  लेखक जेव्हा काळ्याशार पाषाणात खोदलेल्या पाण्याच्या टाक्या पाहतात, तेव्हा त्यांच्या मनात विचार येतो की, या टाक्या कित्येक वर्षांपासून असंख्य लोकांची तहान भागवत असतील.  शहरात आपल्याला सहजपणे पाणी उपलब्ध होते, त्यामुळे त्याचे महत्त्व आपल्याला जाणवत नाही. पण अशा दुर्गम ठिकाणी, ट्रेक करून थकल्यावर मिळणाऱ्या पाण्याची किंमत खऱ्या अर्थाने कळते. ते पाणी म्हणजे थकलेल्या वाटसरूंसाठी 'जीवन'च असते. या टाक्या म्हणजे पाण्याच्या प्रत्येक थेंबाचे महत्त्व पटवून देणारे जिवंत उदाहरण आहे, म्हणूनच लेखकाचे विधान अगदी योग्य आहे.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: जीवन, महत्त्व, तहान, जलस्रोत, पाण्याची किंमत, निसर्ग.

  
  

प्रश्न ४: लेखकाने अनुभवलेला कावळ्या किल्ल्याचा ट्रेक किती आव्हानात्मक होता, ते तुमच्या शब्दांत लिहा.

• उत्तर: 'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात लेखक महेश तेंडुलकर यांनी कावळ्या किल्ल्याच्या ट्रेकचे वर्णन केले आहे, ज्यावरून तो किती आव्हानात्मक होता याची कल्पना येते. हा ट्रेक केवळ सुंदरच नव्हता, तर तो थरारकही होता.

  हा ट्रेक "अरूंद पायवाटेने कारवीच्या झाडीतून हृदयाची धडधड वाढवणारा" होता. डोंगराच्या कडेवरून जाताना लेखकाला भीती वाटते की, "इथून पाय सटकला, की थेट समर्थांच्या शिवथरघळीत !". त्यामुळे देशावरच्या मातीत सावधपणे पावले टाकावी लागतात. परतीच्या प्रवासात कारवीच्या झाडाच्या काडकन् मोडण्याच्या आवाजानेही काळजात लख्ख होते.  या सर्व वर्णनांवरून लक्षात येते की, हा ट्रेक अत्यंत अरुंद, निसरडा आणि धोकादायक वळणांचा होता, जो पूर्ण करण्यासाठी धाडस आणि सावधगिरी या दोन्हींची गरज होती.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: आव्हानात्मक, थरार, अरुंद पायवाट, धोका, सावधगिरी, हृदयाची धडधड.

  
  

प्रश्न ५: प्रवासात स्थानिक खाद्यसंस्कृतीचा अनुभव घेणे महत्त्वाचे का वाटते?

• उत्तर:'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात लेखकाने वरंधा घाटातील टपऱ्यांवर गरमागरम भजी, वडे आणि चहाचा आस्वाद घेतला.  यावरून प्रवासात स्थानिक खाद्यसंस्कृतीचा अनुभव घेणे किती महत्त्वाचे आहे, हे लक्षात येते.

  माझ्या मते, स्थानिक खाद्यपदार्थ चाखल्याने आपला प्रवासाचा अनुभव अधिक समृद्ध होतो. यामुळे आपल्याला त्या प्रदेशाची जीवनशैली, सवयी आणि संस्कृती जवळून ओळखता येते. वरंधा घाटासारख्या थंड हवेच्या ठिकाणी गरमागरम, चमचमीत पदार्थ खाण्याची मजा काही औरच असते.  तसेच, यामुळे तेथील स्थानिक लोकांना रोजगार मिळतो आणि त्यांची अर्थव्यवस्था सुधारण्यास मदत होते. त्यामुळे, प्रवास म्हणजे केवळ ठिकाणे पाहणे नव्हे, तर तेथील खाद्यसंस्कृती अनुभवणेही आहे.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: खाद्यसंस्कृती, स्थानिक जीवनशैली, अनुभव, रोजगार, संस्कृती.

मागील बोर्ड परीक्षेत आलेले प्रश्न (Previous Years' Board Questions):

प्रश्न १: वरंधा घाटातील निसर्गाचे विहंगम दृश्य तुमच्या शब्दांत वर्णन करा.

• उत्तर: 'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात लेखक महेश तेंडुलकर यांनी पावसाळ्यातील वरंधा घाटाच्या निसर्गाचे अत्यंत सुंदर आणि जिवंत वर्णन केले आहे. हे दृश्य ते 'विहंगम' म्हणजेच डोळ्यांचे पारणे फेडणारे असल्याचे सांगतात.

  लेखकांच्या वर्णनानुसार, वरंधा घाटात पाण्यावर झुकलेल्या हिरव्यागार झाडीमधून रों-रों आवाज करत धबधबे बाहेर येत होते. दरी पूर्णपणे हिरव्या रानाने भरलेली होती आणि डोंगर ढगांनी वेढलेले होते. पावसाची संततधार सुरू होती. मोठमोठ्या दगडांवरून पाणी वेगाने वाहत होते, जणू काही ते दगडांवर आसूड मारत आहे. निसर्गाचे हे रौद्र आणि सुंदर रूप डोळ्यांसमोर एक विलक्षण दृश्य उभे करत होते.

  
  

प्रश्न २: लेखकाने वरंधा घाटातील टपऱ्यांवरील खाद्यपदार्थांचा आस्वाद कसा घेतला, ते लिहा.

• उत्तर: 'घाटात घाट वरंधाघाट' या पाठात, निसर्गसौंदर्यासोबतच लेखकाने तेथील खाद्यसंस्कृतीचाही मनमुराद आनंद घेतला. श्री वाघजाईच्या मंदिराजवळ असलेल्या टपऱ्यांमध्ये त्यांनी चमचमीत मेनूचा आस्वाद घेतला.

  या टपऱ्यांमध्ये ताजा-ताजा बनवलेला "गरमागरम कांदाभजी, आलं लसूण घालून तळलेला गरमागरम बटाटेवडा आणि सोबत वाफाळलेला चहा" असा राजेशाही खाना उपलब्ध होता. बाहेर बरसणाऱ्या पावसाकडे पाहत, रानवाऱ्याचे घोंघावणारे संगीत ऐकत आणि विजेचे चमकणे व कडाडणे अनुभवत या गरमागरम मेनूचा आस्वाद घेण्यात वेळ कसा जातो, तेच कळत नाही, असे लेखक वर्णन करतात.

About BhashaLab

BhashaLab is a dynamic platform dedicated to the exploration and mastery of languages - operating both online and offline. Aligned with the National Education Policy (NEP) 2020 and the National Credit Framework (NCrF), we offer language education that emphasizes measurable learning outcomes and recognized, transferable credits.

We offer:

1. NEP alligned offline language courses for degree colleges - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

2. NEP alligned offline language courses for schools - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

3. Std VIII, IX and X - English and Sanskrit Curriculum Tuitions - All boards

4. International English Olympiad Tuitions - All classes

5. Basic and Advanced English Grammar - Offline and Online - Class 3 and above

6. English Communication Skills for working professionals, adults and students - Offline and Online

Contact: +91 86577 20901, +91 97021 12044

Mail: info@bhashalab.com

Website: www.bhashalab.com

Found any mistakes or suggestions? Click here to send us your feedback!