12 (आ). आमोद न सोडी कर्पूर- Class 8 - Sugambharati 1

Lesson Type: Poetry (कविता - अभंग)

Lesson Number: १२ (आ)

Lesson Title: आमोद न सोडी कर्पूर

Author/Poet's Name: संत श्रीनिळोबा

Bilingual Summary (सारांश)

मराठी: प्रस्तुत अभंगात संत श्रीनिळोबा महाराज यांनी देव आणि भक्त यांच्यातील एकरूपता आणि अतूट नाते विविध उदाहरणांतून स्पष्ट केले आहे. ते म्हणतात की, ज्याप्रमाणे कापूर सुगंधाला आणि सूर्यकिरण तेजाला सोडू शकत नाही, त्याचप्रमाणे देव आणि भक्त एकमेकांपासून वेगळे होऊ शकत नाहीत; ते एकमेकांना शोभून दिसतात. ज्याप्रमाणे साखरेपासून गोडी आणि चंदनापासून सुगंध वेगळा करता येत नाही, तसेच ज्याप्रमाणे आकाश आणि अवकाशात फरक नसतो, त्याचप्रमाणे देव आणि भक्त हे एकच आहेत.

English: In this abhang, Sant Shri Niloba Maharaj has explained the oneness and unbreakable bond between God and a devotee through various examples. He says that just as camphor cannot leave its fragrance and a sunbeam cannot leave its radiance, God and the devotee cannot be separated from each other; they adorn one another. Just as sweetness cannot be separated from sugar and fragrance cannot be separated from sandalwood, and just as there is no difference between the sky and space, God and the devotee are one and the same.

Bilingual Theme / Central Idea (मध्यवर्ती कल्पना)

मराठी: देव आणि भक्त यांचे नाते अतूट आणि एकरूप असते, हे कापूर-सुगंध, सूर्यकिरण-तेज, साखर-गोडी यांसारख्या अविभाज्य गोष्टींच्या उदाहरणांतून स्पष्ट करणे, ही या अभंगाची मध्यवर्ती कल्पना आहे.

English: The central idea of this abhang is to explain that the relationship between God and a devotee is unbreakable and unified, through examples of inseparable things like camphor-fragrance, sunbeam-light, and sugar-sweetness.

पाठातील महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points for Revision):

• या अभंगाचा मुख्य विषय देव आणि भक्त यांची एकरूपता हा आहे.

• संत निळोबांनी ही एकरूपता पटवून देण्यासाठी अनेक उदाहरणे दिली आहेत.

• उदाहरणे:

  • कापूर आणि त्याचा सुगंध (आमोद)

  • सूर्यकिरण (रविकर) आणि त्याचे तेज (प्रभा)

  • साखर आणि तिची गोडी

  • चंदन आणि त्याचा सुगंध (सौरभ)

  • आकाश (नभ) आणि अवकाश

• देव आणि भक्त एकमेकांमुळे शोभून दिसतात आणि एकमेकांची मोठेपणा वाढवतात.

  
  

Glossary (शब्दार्थ)

Poetry-Specific: ओळींचा सरळ अर्थ लिहा

चरण १ व २:

• संदर्भ: प्रस्तुत ओळी संत श्रीनिळोबा यांच्या अभंगातील असून, यात ते देव आणि भक्त यांच्यातील अतूट नाते स्पष्ट करत आहेत.

• 
  

  सरळ अर्थ: ज्याप्रमाणे कापूर आपला सुगंध सोडत नाही, किंवा सूर्यकिरण आपले तेज (प्रकाश) सोडत नाही, त्याचप्रमाणे देव आणि भक्त हे एकमेकांपासून वेगळे राहत नाहीत, ते एकमेकांमध्ये शोभून दिसतात (विराजमान असतात).

  
  

चरण ३:

• संदर्भ: प्रस्तुत ओळी संत श्रीनिळोबा यांच्या अभंगातील असून, यात ते देव-भक्त एकरूपतेसाठी पुढील उदाहरणे देत आहेत.

• 
  

  सरळ अर्थ: ज्याप्रमाणे साखर आपल्यातील गोडवा सोडू शकत नाही आणि चंदन आपला सुगंध सोडू शकत नाही, (त्याचप्रमाणे देव आणि भक्त अविभाज्य आहेत).

  
  

चरण ४:

• संदर्भ: प्रस्तुत ओळी संत श्रीनिळोबा यांच्या अभंगातील असून, यात ते अभंगाचा शेवट करताना अंतिम उदाहरण देतात.

• 
  

  सरळ अर्थ: संत निळोबा म्हणतात की, ज्याप्रमाणे आकाश (नभ) आणि मोकळी जागा (अवकाश) हे दोन्ही एकच असून स्वतःच निर्माण झालेले आहेत, (त्याचप्रमाणे देव आणि भक्त हे एकरूप आहेत).

  
  

True or False (चूक की बरोबर) with Reasons

विधान १: कापूर आपला सुगंध सोडून देतो.

• उत्तर: चूक. कारण, अभंगात "आमोद न सोडी कर्पुर" असे म्हटले आहे.

  
  

विधान २: संत निळोबांच्या मते, देव आणि भक्त वेगवेगळे आहेत.

• उत्तर: चूक. कारण, त्यांनी दिलेल्या सर्व उदाहरणांतून ते देव आणि भक्त एकरूप आहेत, हेच स्पष्ट केले आहे.

  
  

विधान ३: साखरेपासून तिचा गोडवा वेगळा करता येतो.

• उत्तर: चूक. कारण, "जेंवि साखरेतें गोडी" यातून साखर आणि गोडी एकच आहेत, हे सांगितले आहे.

  
  

विधान ४: देव आणि भक्त एकमेकांना शोभिवंत करतात.

• उत्तर: बरोबर. कारण, अभंगात "येरयेरीं विराजित" असे म्हटले आहे, ज्याचा अर्थ ते एकमेकांमुळे शोभून दिसतात.

  
  

विधान ५: आकाश आणि अवकाश या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत.

• उत्तर: चूक. कारण, संत निळोबा म्हणतात, "अवकाश नभ । दोन्ही एकचि ते".

  
  

Personal Opinion (स्वमत):

प्रश्न १: 'देव आणि भक्त यांची एकरूपता' ही संकल्पना तुम्हाला समजलेल्या उदाहरणांच्या आधारे स्पष्ट करा.

• उत्तर: संत श्रीनिळोबा यांनी 'आमोद न सोडी कर्पुर' या अभंगातून देव आणि भक्त यांच्यातील अतूट नाते सुंदरपणे स्पष्ट केले आहे. 'एकरूपता' म्हणजे दोन गोष्टी इतक्या मिसळून जाणे की त्यांना वेगळे करता येऊ नये.

  ही संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी संतांनी दिलेली उदाहरणे अत्यंत समर्पक आहेत. जसे फुलातून सुगंध, साखरेतून गोडवा किंवा दिव्यापासून प्रकाश वेगळा काढता येत नाही, तसेच खऱ्या भक्तापासून देवाला वेगळे करता येत नाही. भक्त हा देवाच्या विचारांनी आणि भक्तीने इतका भारलेला असतो की, त्याच्या प्रत्येक कृतीत देव दिसू लागतो. देव आणि भक्त हे दोन वेगळे अस्तित्व न राहता, ते एकच होऊन जातात, हीच देव आणि भक्ताची एकरूपता होय.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: एकरूपता, अतूट नाते, अविभाज्य, सुगंध, गोडवा, प्रकाश, अस्तित्व.

  
  

प्रश्न २: या अभंगातून देव आणि भक्त यांच्या नात्याबद्दल कोणता विचार तुमच्या मनाला स्पर्शून गेला?

• उत्तर: संत श्रीनिळोबा यांच्या या अभंगातील अनेक विचार मनाला भावणारे आहेत. पण मला सर्वात जास्त स्पर्शून गेलेला विचार म्हणजे, देव आणि भक्त हे केवळ एकरूप नाहीत, तर ते एकमेकांना मोठेपणा देतात.

  'येरयेरीं विराजित' या शब्दातून हा विचार मांडला आहे. याचा अर्थ, देवामुळे भक्ताला शोभा येते आणि भक्तामुळे देवाला शोभा येते. भक्त नसेल, तर देवाच्या महानतेची ओळख जगाला कोण करून देणार? आणि देव नसेल, तर भक्ताच्या भक्तीला अर्थच उरणार नाही. हे नाते परस्परावलंबी आणि एकमेकांना पूर्ण करणारे आहे. जसे दिव्यामुळे वातीला अर्थ येतो आणि वातीमुळे दिवा प्रकाशतो, तसेच हे नाते आहे. हा विचार मला खूप खोल आणि महत्त्वाचा वाटला.

• उत्तर लिहिताना वापरावे असे महत्त्वाचे शब्द: एकरूपता, परस्परावलंबी, शोभा, मोठेपणा, अतूट नाते, पूर्णत्व.

About BhashaLab

BhashaLab is a dynamic platform dedicated to the exploration and mastery of languages - operating both online and offline. Aligned with the National Education Policy (NEP) 2020 and the National Credit Framework (NCrF), we offer language education that emphasizes measurable learning outcomes and recognized, transferable credits.

We offer:

1. NEP alligned offline language courses for degree colleges - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

2. NEP alligned offline language courses for schools - English, Sanskrit, Marathi and Hindi

3. Std VIII, IX and X - English and Sanskrit Curriculum Tuitions - All boards

4. International English Olympiad Tuitions - All classes

5. Basic and Advanced English Grammar - Offline and Online - Class 3 and above

6. English Communication Skills for working professionals, adults and students - Offline and Online

Contact: +91 86577 20901, +91 97021 12044

Mail: info@bhashalab.com

Website: www.bhashalab.com

Found any mistakes or suggestions? Click here to send us your feedback!